Ποια τρόφιμα περιέχουν τα περισσότερα μικροπλαστικά; Πως εισέρχονται τα μικροπλαστικά στην τροφική αλυσίδα;
Τι επιπτώσεις υπάρχουν στην υγεία και πως να προστατευτείς από αυτά;
Τι είναι καταρχήν τα μικροπλαστικά;
Τα μικροπλαστικά είναι μικροσκοπικά σωματίδια πλαστικού με μέγεθος μικρότερο από 5 χιλιοστά. Διακρίνονται σε:
- Πρωτογενή μικροπλαστικά: Κατασκευάζονται έτσι εξ αρχής, π.χ. μικροσφαίρες σε καλλυντικά ή καθαριστικά.
- Δευτερογενή μικροπλαστικά: Προέρχονται από τη φθορά μεγαλύτερων πλαστικών αντικειμένων, όπως σακούλες, μπουκάλια ή ρούχα.
Τα μικροπλαστικά έχουν εντοπιστεί παντού: Στον αέρα που αναπνέουμε, στο νερό της βρύσης και το εμφιαλωμένο, στο φαγητό μας — από θαλασσινά μέχρι αλάτι και μέλι, ακόμα και στο ανθρώπινο αίμα και πλακούντα, σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες.
Εισέρχονται στον οργανισμό μας μέσω:
Μέσω εισπνοής (από σκόνη, υφάσματα, αέρα εσωτερικών χώρων)
Μέσω κατανάλωσης τροφίμων που έχουν εκτεθεί σε πλαστικές συσκευασίες
Από μαγειρικά σκεύη ή πλαστικά δοχεία που φθείρονται με τη χρήση
Αν και η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη, τα μικροπλαστικά φαίνεται να σχετίζονται με:
- Φλεγμονή και οξειδωτικό στρες στους ιστούς
- Αλλοίωση του μικροβιώματος του εντέρου
- Πιθανή νευροτοξικότητα και ορμονικές διαταραχές
- Ενδείξεις για επιπτώσεις στην αναπαραγωγική υγεία, όπως μείωση ποιότητας σπέρματος
Ας δούμε πως εισέρχονται τα μικροπλαστικά στο σώμα μας μέσω της τροφής
Τα μικροπλαστικά φτάνουν στο πιάτο μας με διάφορους τρόπους:
- Θαλάσσια ρύπανση: Τα πλαστικά απόβλητα στους ωκεανούς διασπώνται σε μικροπλαστικά, τα οποία καταναλώνονται από πλαγκτόν, ψάρια και οστρακοειδή.
- Συσκευασία τροφίμων: Πλαστικά περιτυλίγματα, μπουκάλια, καπάκια και ακόμα και πλαστικές σανίδες κοπής απελευθερώνουν μικροπλαστικά κατά τη χρήση.
- Επεξεργασία και αποθήκευση: Κατά την επεξεργασία τροφίμων σε εργοστάσια ή την αποθήκευση σε πλαστικά δοχεία, μικροσκοπικά σωματίδια αποκολλώνται και εισέρχονται στο φαγητό.
- Μαγείρεμα και θέρμανση: Η θέρμανση φαγητού σε πλαστικά σκεύη (π.χ. στο φούρνο μικροκυμάτων) αυξάνει την απελευθέρωση μικροπλαστικών.
Τα πιο «επιβαρυμένα» τρόφιμα με μικροπλαστικά είναι:
– Θαλασσινά και οστρακοειδή, από πλαστικά στον ωκεανό
– Εμφιαλωμένο νερό, από το πλαστικό μπουκάλι (ΡΕΤ)
– Τσάι σε σακουλάκια, πολυπροπυλένιο στο υλικό της σακούλας
– Αλάτι, από θαλάσσια ρύπανση
– Ρύζι και έτοιμα φαγητά, από πλαστική συσκευασία
Υπάρχουν ωστόσο τρόποι να μειώσεις την έκθεση στα μικροπλαστικά:
Απόφυγε πλαστικά μιας χρήσης και προτίμησε γυάλινα ή ανοξείδωτα σκεύη
Μην θερμαίνεις φαγητό σε πλαστικά δοχεία
Προτίμησε φρέσκα τρόφιμα αντί για συσκευασμένα
Χρησιμοποίησε φίλτρο νερού υψηλής ποιότητας
Απόφυγε τρίψιμο ή κοπή τροφίμων σε πλαστικές επιφάνειες
Η παρουσία μικροπλαστικών στα τρόφιμα είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα που απαιτεί τόσο ατομική ευθύνη όσο και συλλογική δράση. Η ενημέρωση είναι το πρώτο βήμα για να προστατεύσουμε την υγεία μας και το περιβάλλον.